Pomoc dla niepełnosprawnych

Analiza makroekonomiczna

Analiza makroekonomiczna polskiej gospodarki

Informacje podstawowe

Polska, z populacją ponad 38.5 miliona mieszkańców, jest największym krajem w Europie Środkowo-Wschodniej należącym do Unii Europejskiej. Pod względem liczby ludności Polska znajduje się na 33. miejscu wśród krajów świata i na 6. wśród państw UE (dane CIA, The World Factbook, szacunek na 2013). Jeśli chodzi o produkt krajowy brutto (PKB), Polska jest 9. gospodarką w UE i 23. gospodarką świata (PKB za rok 2011 w cenach bieżących w przeliczeniu na dolary, dane MFW, World Economic Outlook Database, kwiecień 2013).

Sytuacja demograficzna i poziom rozwoju społecznego

Według wstępnych danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), liczba ludności Polski wyniosła na koniec 2012 roku około 38 542 tys. osób, odnotowując w całym roku dodatni przyrost naturalny o prawie 10 tys. osób. Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku przygotowanego przez GUS wykazały, że liczba ludności w Polsce zwiększyła się w okresie od maja 2002 roku (data wcześniejszego spisu powszechnego) do końca marca 2011 roku o 282 tys. osób, tj. o 0,7 proc.

Populacja 27 państw członkowskich Unii Europejskiej na dzień 1 stycznia 2013 roku
źródło: Eurostat

Jak pokazał spis powszechny, w 2011 roku ludność miejska stanowiła 60,8 proc. ogółu ludności, natomiast ludność wiejska 39,2 proc. W stosunku do ostatniego spisu z 2002 roku odnotowano spadek liczby ludności w miastach o 204 tys. osób oraz istotny (o 486 tys.) wzrost liczby mieszkańców wsi.

Na koniec marca 2011 roku w Polsce było 13,495 mln mieszkań, co oznacza, że od poprzedniego spisu powszechnego w 2002 roku ich liczba wzrosła o 971 tys., tj. 7,8 proc. – podaje GUS w Roczniku Statystycznym 2012, podając wyniki najnowszego spisu.

Według danych GUS, na przestrzeni ostatnich lat obniżył się współczynnik obciążenia demograficznego w Polsce. W 2011 roku na każde 100 osób w wieku produkcyjnym przypadało o 55,3 osób w wieku nieprodukcyjnym, prawie 7 osób mniej niż miało to miejsce w 2002 roku.

Pozytywnym zjawiskiem obserwowanym od ostatniego spisu w 2002 roku jest stały wzrost poziomu wykształcenia. Odsetek osób o wykształceniu co najmniej średnim wzrósł z 41,4 proc. w 2002 roku do 48,6 proc. w 2011 roku. Najbardziej dynamiczny wzrost zanotowano w odniesieniu do osób o wykształceniu wyższym, których udział w ogóle ludności w wieku 13 lat i więcej zwiększył się z 9,9 proc. w 2002 roku do 17,0 proc. w 2011 roku.

GUS szacuje, że na koniec 2011 roku na emigracji przebywało 2,06 mln osób, w porównaniu do 786,1 tys. osób w 2002 roku podczas poprzedniego spisu. Emigranci pozostają znaczącą siłą w polskiej gospodarce: w świetle danych Narodowego Banku Polskiego (NBP), wartość transferów pieniężnych od emigrantów do Polski w 2011 roku wyniosła około 17 mld zł (około 4,2 mld euro), co odpowiadało 1,42 proc. PKB Polski za tamten rok. W trzech kwartałach 2012 roku odpowiednia wartość transferów wyniosła prawie 3,14 mld euro – wynika z najnowszych danych NBP.

Polska uznawana jest przez ONZ za kraj bardzo wysoko rozwinięty (najwyższa kategoria) ze względu na Wskaźnik Rozwoju Społecznego (HDI), który bierze pod uwagę takie czynniki jak długość życia, średnią długość edukacji odbytej przez 25-latków i oczekiwany czas edukacji dzieci w wieku szkolnym, jak również produktu narodowego brutto per capita, po zmierzeniu parytetem siły nabywczej. W rankingu HDI zawartym w Human Development Report 2013 Polska zajęła 39. miejsce na 186 krajów ujętych w raporcie.

Produkt krajowy brutto

Polski produkt krajowy brutto (PKB) wzrósł w I kwartale 2014 roku o 3,4 proc. rdr  wobec 2,7 proc. w IV kw. 2013 r.– wynika ze zaktualizowanego szacunku GUS z końca maja 2014 roku. Z kolei Popyt krajowy wzrósł z kolei o 3 proc. Te dane pokazują odbicie gospodarki  po ciężkim roku ubiegłym, w którym to PKB wzrósł o 1,6 proc. i popytu krajowego na poziomie minus 0,2 proc.

Dwadzieścia trzy państwa świata z największym PKB w 2011 roku (w cenach bieżących, mld USD)
źródło: MFW, World Economic Outlook Database April 2013


Dane GUS i Eurostatu pokazują, że pod względem wzrostu gospodarczego w 2012 roku Polska uplasowała się na piątym miejscu wśród 27 krajów UE, za krajami Łotwą, Litwa, Maltą i Zjednoczonym Królestwem. Międzynarodowe instytucje, między innymi OECD i Komisja Europejska, spodziewają  się, że w roku 2014 polska gospodarka przyspieszy między 2,7 proc. a 3,6 proc. rdr, a w 2015 między ok. 3,6 proc. lub więcej.

Na przestrzeni ostatnich lat Polska przyzwyczaiła już obserwatorów do tego, że jej gospodarka relatywnie dobrze radzi sobie na tle regionu Europy Środkowo-Wschodniej oraz całej Unii Europejskiej. Szczególnie widoczne było to w 2009 roku, kiedy według danych Eurostatu polski PKB wzrósł o 1,6 proc., co stanowiło jedyny dodatni wynik pośród 27 państw UE, tym samym zapewniając Polsce miano „zielonej wyspy”. Również w latach 2010 i 2011 polska gospodarka wyróżniała się wśród państw Europy: wzrost polskiego PKB rzędu 3,9 proc. w 2010 roku był trzecim co do wielkości w UE, natomiast 4,5 proc. wzrost w 2011 roku zapewnił Polsce czwarte miejsce w Unii.

Wzrost PKB państw Unii Europejskiej w 2013 (zmiana procentowa wobec 2012)
źródło: Eurostat

Rosnąc szybciej niż otoczenie, Polska zbliża się do poziomu gospodarczego zachodnich krajów Unii Europejskiej. W 1995 PKB Polski w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosił 43 proc. średniej krajów Unii Europejskiej, w 2000 roku – 48 proc., a w roku 2011 – już 64 proc., wynika z danych Eurostatu.

Napływ środków unijnych

Od przystąpienia do Unii Europejskiej w 2004 roku Polska przebyła długą drogę. Dużym wsparciem dla rozwoju kraju był i nadal jest napływ funduszy strukturalnych w ramach polityki spójności UE. W unijnym budżecie na lata 2007-2013 środki przewidziane dla Polski w ramach tej polityki wyniosły blisko 68 mld euro – najwięcej wśród unijnych beneficjentów.

Według danych na dzień 29 czerwca 2014 roku, opublikowanych na stronie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, od początku uruchomienia programów podpisano z beneficjentami 100.566 umów o dofinansowanie na kwotę 401,3 mld zł wydatków kwalifikowalnych, w tym dofinansowanie w części UE 278,2 mld zł, co stanowi 98,8 proc. alokacji na lata 2007-2013.

Napływ środków z UE do Polski zwiększy się jeszcze w latach 2014-2020. Parlament Europejski zatwierdził w listopadzie 2013 r. budżet UE na lata 2014-20, który przewiduje dla Polski 105,8 mld euro (441 mld zł), z czego 72,9 mld euro (303,6 mld zł) zostanie przeznaczonych na politykę spójności, a 28,5 mld euro (118,8 mld zł) na polskie rolnictwo. W wyniku przeliczenia wartości unijnych środków na tzw. ceny bieżące, które nastąpi z końcem 2013 roku, wartości funduszy na politykę spójności w latach 2014-20 dla Polski powinna jeszcze wzrosnąć w grudniu do 82,1 mld euro – informowała pod koniec kwietnia ówczesna minister rozwoju regionalnego Elżbieta Bieńkowska.

W ten sposób Polska będzie największym beneficjentem unijnych funduszy – nie tylko spójności, jak dotąd, ale wszystkich. „Z naszej [polskiej] perspektywy to jest bardzo dobry wynik” – skomentował wynik negocjacji budżetowych UE w rozmowie z PAP dyrektor w dziale Ulg i Dotacji Inwestycyjnych Ernst & Young Paweł Tynel. „Teraz ważne jest, aby te środki dobrze spożytkować. (...) Myślę tu zarówno o infrastrukturze, bo nadal potrzebujemy pieniędzy na wyrównywanie różnic infrastrukturalnych, ale nie tylko. Środki powinny też popłynąć na dotacje na inwestycje dla firm”.

Zharmonizowana stopa bezrobocia w maju 2014 w wybranych państwach europejskich
źródło: Eurostat

Polski rynek wewnętrzny oraz rynek pracy

Ekonomiści zwykli wymieniać silny popyt i solidną konsumpcję prywatną jako mocne strony polskiej gospodarki, przyczyniające się do zachowania wzrostu gospodarczego nawet w obliczu trudnych warunków na rynkach międzynarodowych. Obecne spowolnienie gospodarcze w Europie nie pozostało jednak bez wpływu na polski rynek wewnętrzny: o ile spożycie indywidualne w całym 2013 roku wciąż nieznacznie rosło (o 0,8 proc. rdr), o tyle popyt krajowy skurczył się w tym okresie o 0,2 proc.–wynika ze zaktualizowanych szacunków GUS.

 

Polski handel zagraniczny w I kwartale 2014 roku – podział na państwa
źródło: GUS

Po trudnym roku 2013, polska gospodarka zaczęła w końcu przyspieszać. Jak podaje GUS, w I kwartale 2014 r., polska sprzedaż detaliczna ogółem wyniosła 5,5 proc. wzrostu rdr. Natomiast w całym roku 2013 sprzedaż detaliczna ukształtowała się na poziomie 2,3 proc rdr. Można zatem mówić o odbiciu sprzedaży detalicznej  i odbiciu od dna cyklu koniunkturalnego.

Poziom bezrobocia w Polsce pod koniec 2013 roku, według metodologii Eurostatu, po uwzględnieniu czynników sezonowych, wyniósł 9,9 proc. Stopa bezrobocia w Polsce stopniowo malała w 2013 roku, zaczynając rok na poziomie 10,5 proc. w styczniu – wynika z danych Eurostatu.

Komisja Europejska w swojej opublikowanej w lutym 2014 roku prognozie ocenia, że bezrobocie w Polsce – według metodologii Eurostatu wyniesie w całym 2014 roku średnio 10,3 proc. oraz że w roku 2015 spadnie do 10,1 proc.

Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych

Po słabym roku 2012, w którym zgodnie z wyliczeniem NBP, napływ BIZ do Polski wyniósł w zeszłym roku 4,72 mld euro, zarówno rząd jak i Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych oceniają, że wartość inwestycji w 2013 r. w Polsce powinna osiągnąć poziom podobny lub wyższy od 2012 r. Z kolei zakumulowane saldo napływu BIZ po dwunastu miesiącach 2013 roku było ujemne, przyjmując wartość minus 2.206 mln euro – podało NBP w szacunku 2 lutego 2014 r.

Polska w ostatnich latach pozytywnie wyróżnia się w Europie Środkowej pod względem napływu BIZ. Według internetowej bazy danych UNCTAD, odczytywanej na początku maja 2013 roku, w latach 2006-2011 bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce wyniosły łącznie około 94,9 mld USD i były najwyższe w regionie (dla porównania, BIZ w Czechach w analogicznym okresie sięgnęły około 36,8 mld USD a na Węgrzech – około 26,1 mld USD).

Handel zagraniczny – w 2014 roku eksport wciąż rośnie szybciej niż import

Według danych GUS, w I kwartale 2014 roku odnotowano znaczny wzrost eksportu i widoczniejszy niż w zeszłym roku wzrost importu. Liczony w złotych, w cenach bieżących, eksport był w okresie styczeń-marzec wyższy o 7,8 proc. (i aż 9,6 proc. liczony w dolarach) w porównaniu z tym samym okresem w 2013 r. i wyniósł 165,08 mld zł, import wzrósł za to o 3,6 proc. rdr (5,3 proc. liczony w dolarach), osiągając poziom 163,87 mld zł. Zmniejszyło się ujemne saldo wymiany ogółem: po raz pierwszy w historii Polska wypracowała dodatnie saldo w handlu zagranicznym na poziomie 1,2097 mld zł.

Obroty handlu zagranicznego Polski
źródło: GUS

I kwartał podążał tymi samymi trendami w handlu zagranicznym co w roku 2013 - Eksport pozostawał wsparciem dla wzrostu PKB w Polsce; Ekonomiści oczekują, że pozytywny wkład eksportu netto dzięki ożywieniu w Niemczech będzie stopniowo wygasał.

Jak podaje GUS, w strukturze geograficznej obrotów towarowych w I kwartale 2014 roku zmniejszył się udział krajów rozwiniętych (w tym krajów UE), wzrosło natomiast znaczenie krajów rozwijających się oraz krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Może to świadczyć o tym, że w obliczu spowolnienia gospodarczego w krajach Zachodniej Europy polskie firmy szukają partnerów handlowych na innych, bardziej obiecujących rynkach.

Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski
źródło: NBP

Najważniejszym partnerem handlowym Polski pozostają Niemcy, które w tym samym okresie w zeszłym roku były odbiorcą 26,3 proc. polskiego eksportu i odpowiadały za 21,6 proc. importu do Polski. Udział Niemiec w tych kategoriach zwiększył się w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego – o 1 pkt proc. dla eksportu oraz o 0,4 pkt proc. dla importu.

Polski rynek kapitałowy – Warszawa centrum finansowym Europy Środkowo-Wschodniej

Giełda Papierów Wartościowych (GPW) w Warszawie wciąż potwierdza i umacnia swoją pozycję jako centrum finansowe regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Z wynikiem 54 ofert pierwotnych (IPO) przeprowadzonych łącznie w całym zeszłym roku (z czego 23 miało miejsce na rynku głównym GPW, a pozostałe na rynku alternatywnym NewConnect), GPW zajęła drugą pozycję w Europie po LSE pod względem liczby debiutów – wynika z danych PwC opublikowanych w IPO Watch 2013. Pod względem wartości debiutów, GPW z wynikiem 1,13 mld euro zachowała w ubiegłym roku 5. miejsce wśród europejskich giełd (za grupą LSE i grupą NYSE Euronext, Deutsche Boerse oraz Borsa Italiana). Zeszły rok był pełen spektakularnych debiutów dużych spółek. Największym IPO w Warszawie i jednocześnie dziewiątym największym w całej Europie była oferta spółki Energa o wartości 0,5 mld euro. Na drugim i trzecim miejscu uplasowały się IPO spółek PKP Cargo (0,3 mld euro) i Newag (0,1 mld euro). Średnia wartość oferty na rynku polskim w zeszłym roku wyniosła 78 mln euro.

 

Liczba debiutów giełdowych w Europie w IV kwartale 2013 roku i w 2013 roku z podziałem na poszczególne giełdy
źródło: PwC

GPW utrzymuje się w ścisłej czołówce europejskich giełd także w I kwartale tego roku: według najnowszej publikacji PwC, IPO Watch Europe Q1 2014, z wynikiem 10 debiutów wartych łącznie 18 mln euro warszawska giełda była w pierwszym kwartale 2014 roku na drugim miejscu w Europie pod względem liczby IPO oraz ósmym pod względem wartości debiutów.

Warszawska giełda może także poszczycić się liczącym się w Europie rynkiem instrumentów pochodnych, szybko rosnącym rynkiem obligacji nieskarbowych Catalyst, prowadzonym przez spółkę z grupy GPW, Bondspot SA, hurtowym rynkiem obrotu papierami skarbowymi Treasury BondSpot Poland (TBSP) oraz rynkiem energii, obejmującym Platformę Obrotu Energią Elektryczna (POEE) i Towarową Giełdę Energii (TGE).

GPW odnotowała w I kwartale tego roku wyższą aktywność inwestorską niż zazwyczaj. Wartość obrotów sesyjnych w pierwszych trzech miesiącach 2014 r. wzrosła o 8,2% r/r do 60,23 mld zł. W stosunku do marca 2013 r. obroty sesyjne w marcu br. wzrosły o 20,6%. Z kolei całkowite obroty akcjami na głównym rynku warszawskiej giełdy wyniosły 23,28 mld zł w marcu br., co oznacza spadek o 3,1% r/r

Mieszanym wynikiem głównych parametrów rynkowych charakteryzował się w I kw. 2014 rynek Catalyst. Liczba emitentów wzrosła do 17, a wartość emisji spadła wobec IV kw. z rekordowego poziomu 58,9 mld zł do 51,5 mld zł.

Znaczenie GPW jako centrum finansowego wykracza poza granice Europy – w Warszawie obecnych jest wiele instytucji finansowych o zasięgu światowym. Status członka GPW posiadają najwięksi globalni gracze, w tym Goldman Sachs, Morgan Stanley, Merrill Lynch, JP Morgan, Credit Suisse, Societe Generale, UBS, BNP Paribas czy HSBC.

Źródło - redakcja ekonomiczna PAP

 

Data publikacji : 08.07.2014

Opublikowane przez : Justyna Kania
Autor dokumentu : Biuro Komunikacji Społecznej

Statystyka strony: 1656 wizyt